بیشتر بیماریهای کلیوی، نفرونها (بخشهای کوچک تصفیهکننده در کلیهها) را به آرامی از بین میبرند و با پیشرفت آسیب در هر دو کلیه، پس از سالها خود را نشان میدهد. دو دلیل عمده بروز کلیوی دیابت و فشار خون بالا هستند.
برای درمان نارسایی کلیه دو نوع درمان دیالیز و پیوند کلیه انجام میشود. بسیاری از بیماران معتقداند که پیوند کلیه نسبت به دیالیز آزادی و راحتی بیشتری را به ارمغان میآورد و میتوانند زندگی بهتری داشته باشند.
دکتر محمدجواد سلیمانی
دکتر محسن طاهری
دکتر اسماعیل عظیمی شهرابی
دکتر حسین صفاری
نارسایی کلیه و علل آن
مرحله نهایی بیماری کلیوی زمانی اتفاق می افتد که کلیهها حدود ۹۰٪ از توانایی عملکرد طبیعی خود را از دست بدهند. در این مرحله از بیماری، فرد بیمار برای زنده ماندن نیاز به دفع ضایعات از جریان خون خود از طریق دستگاه دیالیز یا پیوند کلیه دارند. پیوند کلیه عبارتست از پیوند کلیه یکی از بستگان یا داوطلبان یا یک فرد مرگ مغزی به بیمار مبتلا به نارسایی کلیه، در مرحله نهایی آن است. علل شایع بیماری کلیوی مرحله نهایی شامل موارد زیر است:
- دیابت
- فشار خون بالای مزمن و کنترل نشده
- التهاب و زخم های احتمالی در فیلترهای ریز کلیه (گلومرول)
- بیماری کلیه پلیکیستیک
چگونگی انجام جراحی پیوند کلیه
در حین جراحی کلیههای خود بیمار معمولاً از بدن خارج نمیشود. جراح کلیهها را در بدن باقی میگذارد، مگر آن که بنا به دلایل پزشکی لازم باشد که کلیهها درآورده شود. کلیه اهدایی در پایین شکم قرار داده میشود، جایی که در آنجا میتوان بهترین اتصال را بین کلیه پیوندی و رگهای خونی و مثانه برقرار کرد. اگر کلیه از اهدا کننده زنده گرفته شده باشد، فعالیت خود را به سرعت شروع خواهد کرد. اما کلیه گرفته شده از اهدا کننده متوفی اندکی دیرتر، دو تا چهار هفته بعد از جراحی پیوند کلیه یا حتی بیشتر، شروع به فعالیت میکند؛ بیمار در این شرایط باید تا زمان شروع به کار کلیه تحت دیالیز قرار بگیرد.
در چه شرایطی نمیتوان پیوند کلیه انجام داد؟
شرایطی که ممکن است شما را از واجد شرایط بودن برای پیوند کلیه باز دارد، شامل موارد زیر است:
- سن بالا
- بیماری قلبی شدید
- سرطان فعال یا اخیراً درمان شده
- بیماری روانی که به خوبی کنترل نشده
- مصرف الکل یا مواد مخدر
عوارض پیوند کلیه چیست؟
برای موفقیت آمیر بودن پیوند کلیه، لازم است که از پس زدن آن در بدن گیرنده جلوگیری شود. عوارض این پیوند میتواند مربوط به ناکافی بودن جراحی یا درمانی باشد که در نهایت نمی تواند مانع از پس زدن کلیه پیوندی شود. همچنین میتواند مربوط به مداخلات بیش از حد مانند سمی بودن داروها، عفونت ها، سرطان و غیره باشد.
- پس زده شدن پیوند:
پس از جراحی، یکی از عوارض اصلی پیوند، ایمونولوژیک یا پس زدن پیوند است. پس زدن پیوند انواع مختلفی دارد: پس زدن حاد یا مزمن، پس زدن با علامت یا بدون علامت. تیم پزشکی می کوشد با جلوگیری از کارکرد ایمنی، که باید تا آخر عمر ادامه پیدا کند، از ای رد شدن پیوند جلوگیری کند. پس زدن حاد یا مزمن پیوند کلیه، علائم متعددی دارد، از جمله:
1- افزایش وزن
2- ادم اندام تحتانی
3- تب
4- فشار خون بالا
5- کاهش تولید ادرار
- عوارض ناشی از عمل:
عوارض خود عمل می تواند موجب خونریزی، عفونت، تنگی یا ترومبوز عروق، نشت ادرار و … شود.
- عوارض عفونی:
عوارض عفونی نیز شایع است و بخشی از گیرندگان پیوند در سال بعد از پیوند می توانند دچار عفونت می شوند. شایع ترین عوامل عفونی سیتومگالوویروس( CMV )، ویروس BK و باکتری هایی هستند که باعث عفونت ادراری یا ریه می شوند.
- عوارض نئوپلاستیک:
عوارض نئوپلاستیک در بیماران پیوندی بیشتر از جمعیت عادی است. درمان های مانع عمل سیستم ایمنی نیز منبعی از عوارض متابولیک و قلبی عروقی است که می تواند منجر به افزایش خطر ابتلا به دیابت، فشار خون شریانی و دیس لیپیدمی (به ویژه کلسترول) می شود.
- عوارض گوارشی:
عوارض گوارشی این درمان ها نیز می تواند به شکل اسهال باشد.
با اینحال و با وجود عوارض احتمالی، پیوند کلیه همچنان درمانی است که بهترین نسبت فایده به خطر را برای بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیوی هم از نظر کیفیت و هم از نظر طول زندگی ارائه می دهد.
درخواست کارشناسی برای پیوند کلیه
برای کسانی که می خواهند جراحی پیوند کلیه انجام دهند، با توجه به وضع و پرونده آنان پرسش هایی مطرح می شود مثلا :
- چگونه می توان از عوارض پیوند کلیه پیشگیری کرد؟
- آیا درمان های پیشگیرانه برای عفونت ها باید مادام العمر باشد؟
- جدی ترین عارضه ای که بیمار در معرض آن است کدام است؟
- آیا ممکن است مدتی طولانی پس از پیوند پس زدن آن رخ دهد؟
- چگونه می توان شدت عوارض را ارزیابی کرد؟
- آیا پس زدن پیوند به معنای شکست پیوند است؟
- علائم هشداردهنده ای که باید بیمار را به احتمال یک عارضه مشکوک کند چیست؟
- بعد از درمان، آیا عوارض ممکن است عود می کند؟